Бошланич таълимни ўитишда замонавий педагогик технология — начальные классы, уроки


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.

MAVZU

O’QITUVCHINING INNOVATSION
FAOLIYATI


REJA:


1.

Kadrlar

tayyorlash

milliy

Dasturida

o‘qituvchi

shaxsiga

qo‘yilayotgan

zamonaviy

talablar
.

2.

Pedagogik

faoliyat

va

uning

tarkibiy

tuzilmasi
.

3.

O‘qituvchining

pedagogik

qobiliyatlari
.

4.

O‘qituvchining

kasbiy

imidji
.

5.

O’qituvchi innovatsion faoliyatining o’ziga xos
xususiyatlari.

6.

O’qituvchining innovatsion faoliyatini shakllantirish
shartlari.

7.

Х
ulosa.

8.

Foydalanilgan adabiyotlar





KIRISH

Maktab

o‘qituvchisining

samarali

faoliyati

uning

chuqur

va

rang
-
barang

kasbiy

bilimlari
,
dars

berish

metodikasini

egallanganligi
,
o‘z

mehnatining

psixologik

asoslarini

hisobga

olishi

bilan

bog‘langan
.

Bu

vazifalarning

hal

qilinishida

pedagog

shaxsiga

muhim

ahamiyat

beriladi
.

O‘qituvchi

shaxsiga

qo‘yiladigan

talablar
:


jamiyat

rivojlanishining

siyosiy
,
sotsial

va

iqtisodiy

yo‘nalishlarini

to‘g‘ri

baholay

olishi
;


muayyan

taraqqiyot

davrida

jamiyat

uchun

zarur

bo‘lgan

bo‘lg‘usi

mutaxassisni

shakllantirish

standartlarini

egallagan

bo‘lishi
;


pedagogik

faoliyatni

sevishi
;


o‘z

sohasi

bo‘yicha

maxsus

bilimlarga

ega

bo‘lishi
;


zakovatli

bo‘lishi
;


pedagogik

tuyg‘u
;


yuksak

etuklik
;


umumiy

madaniyat

va

axloqning

yuksak

darajasi
;


pedagogik

texnologiyalarni

mahorat

bilan

egallagan

bo‘lishi
.

Pedagog

shaxsiga

qo‘yiladigan

qo‘shimcha

talablar
:
kirishib

keta

olish
,
san’atkorlik
,
quvnoqlik
,
yaxshi

did

va

boshqalar
.

YUqorida

sanab

o‘tilganlar
,
pedagog

shaxsiga

xos

bo‘lgan

tug‘ma

xislatlar

emas
,
balki

ular

pedagogning

o‘z

ustida

muntazam

va

betinim

mehnati
,
ulkan

xizmatlari

natijasida

yuzaga

keltiriladi
.


Pedagogik

qobiliyat

O‘qituvchining

kasbiy

faoliyati

favqulodda

umumiy

va

xususiy

qobiliyatlarni

talab

qiladi
.

Kasbiy
-
pedagogik

faoliyatning

muvaffaqiyati

xususiy

pedagogik

qobiliyatlarga

bog‘liq

bo‘ladi
.
Pedagogik

qobiliyatlarning

quyidagi

guruhlari

farqlanadi
:


ob’ektga

(
talabaga
)
nisbatan

sezgirlik
;


kommunikativlik



insonlarga

yuz

tutish
,
xayrixohlik
,
muomalalik
;


perseptiv

qobiliyatlar



kasbiy

etuklik
,
empatiya
,
pedagogik

tuyg‘u
;


shaxs

dinamikasi



irodaga

ta’sir

eta

olish

va

mantiqiy

ishontira

olish

qobiliyati
;


hissiy

barqarorlik

-

o‘zini

boshqara

olish
;


kreativlik



ijodiy

ish

qobiliyati
.

Pedagogning

xususiy

qobiliyatlariga

bilim
,
malaka

va

ko‘nikmalarni

egallash

faoliyati

va

shaxsni

tarbiyalash

qobiliyati

ham

tegishlidir
.

o‘qitish
,
o‘rganish

va

o‘rgatish

bo‘yicha

qobiliyatlariga

quyidagilar

kiradi
:


talabani

tushunishni

ko‘rish

va

sezish
,
bunday

tushunishning

darajasini

va

xarakterini

o‘rnatish

qobiliyati
;


o‘quv

materialini

mustaqil

tanlab

olish
,
o‘qitishning

samara

beruvchi

usul

va

metodlarini

belgilash

qobiliyati
;


materialni

etarli

bayon

qilish
,
uning

barcha

talabalarga

tushunarliligini

ta’minlash

qobiliyati
;


talabalarning

individualligini

hisobga

olgan

holda

o‘qitish

jarayonini

tashkil

etish

qobiliyati
;


o‘qitish

jarayonida

pedagogik

texnologiyalardan

foydalanish

qobiliyati
;


talabalarning

katta

odimlar

bilan

rivojlanishini

tashkil

etish

qobiliyati
;


o‘zining

pedagogik

mahoratini

takomillashtirish

qobiliyati
;


o‘zining

tajribasini

boshqalar

bilan

baham

ko‘rish

qobiliyati
;


mustaqil

ta’lim

olish

va

mustaqil

takomillashish

qobiliyati
.

Pedagogik

jarayonga

qaratilgan

pedagogik

qobiliyatlarga

quyidagilar

kiradi
:


boshqa

insonning

ichki

holatini

to‘g‘ri

baholash
,
unga

hamdardlik

bildirish
,
hamnafas

bo‘lish

qobiliyati

(
empatiya

qobiliyati
);


taqlid

qilish

uchun

namuna

bo‘lish

qobiliyati
;


tarbiya

jarayonida

individual

xususiyatlarni

inobatga

olish

qobiliyati
;


muloqotning

lozim

topilgan

uslubini
,
o‘z

o‘rnini

topish
,
kelisha

olish

qobiliyati
;


hurmat

qozonish
,
talabalar

o‘rtasida

obro‘ga

ega

bo‘lish

qobiliyati
.

Pedagogik

qobiliyatlar

ichida

pedagogik

muloqotga

bo‘lgan

qobiliyat

alohida

ajralib

turadi
.

O‘qituvchining

talabalar

bilan

davomiy

va

samarali

aloqalarini

tashkil

etishni

kommunikativ

qobiliyat

bilan

bog‘laydilar
.

Kommunikativ

qobiliyat



bu

pedagogik

o‘zaro

aloqalar

doirasidagi

o‘ziga

xos

tarzda

namoyon

bo‘ladigan

muloqot

qobiliyatidir
.

Psixologiyaga

oid

adabiyotlarda

kommunikativ

qobiliyatlarning

bir

necha

guruhlari

farqlanadi
:

1.
Kishining

boshqa

kishini

bilishi
.

Bu

qobiliyatlar

guruhida

kishiga

shaxs

sifatida
,
shaxsning

alohida

qiyofasi
,
motivi

va

xatti
-
harakatlariga

baho

berishni
,
kishining

tashqi

ko‘rinishi
,
xulqi

va

ichki

dunyosi

nisbatiga

baho

berishni
;
savlati
,
imo
-
ishora
,
mimika
,
pantomimikasini

«
o‘qiy
»
olishni

qamrab

olinadi
.

2.
Kishining

o‘z
-
o‘zini

bilishi
.
U

o‘z

bilimlarini
,
qobiliyatlarini

o‘z

xarakteri

va

o‘z

shaxsining

boshqa

qirralarini

hamda

tashqaridan

va

uning

atrofidagi

kishilar

unga

nisbatan

qanday

baho

berishi

lozim

bo‘lsa
,
shunday

baho

berishni

ko‘zda

tutadi
.

3.
Muloqot

vaziyatini

to‘g‘ri

baholay

olish
.
Bu

vaziyatni

kuzatish
,
uning

ko‘proq

axborot

beradigan

belgilarini

tanlash

va

unga

diqqatni

jalb

qilish
;
yuzaga

kelgan

vaziyatning

sotsial

va

psixologik

mundarijasini

to‘g‘ri

idrok

etish

va

baholash

qobiliyatidir
.

O‘qituvchi

faoliyati

turlari


Oliy

maktab

o‘qituvchisining

kasbiy

faoliyati

turli

yo‘nalishlarda

bo‘ladi
.
Ulardan

eng

muhimlari

tubandagilar
:

O‘quv

pedagogik

faoliyat
.

Bu

faoliyat

jamiyat

talablariga

mos

ravishda

oliy

maktabda

o‘quv

jarayonini

tashkil

etishga

yo‘naltiriladi
.
Oliy

maktabdagi

o‘quv

jarayoni

uchun

o‘quv

va

ilmiy
-
tadqiqot

ishlarining

uzviy

bog‘liqligi
,
talabalar

faolligi

va

mustaqil

ishlari

ijodiy

potensial

bo‘lgan

shaxs

ahamiyatini

oshirish

xarakterlidir
.

Oliy

maktabdagi

pedagogik

faoliyatda

nazariy

va

amaliy

faoliyat

qo‘shib

olib

boriladi
.

Nazariy

faoliyat

yangi

qonuniyatlarni

ochish

bilan

bog‘lanadi
.

Amaliy

faoliyat

muayyan

vaziyatlarni

yangilashga

va

pedagogik

vazifalar

tizimini

hal

qilishga

yo‘nalgan

bo‘ladi
.

O‘qituvchi


fanni

boshqa

o‘quv

fanlari

bilan

o‘zaro

bog‘lagan

holda

uning

o‘qitilish

maqsad

va

vazifalarini

belgilaydi
,
talabaning

o‘quv
-
bilish

faoliyatini

jonlantirishni

ta’minlaydigan

o‘qitishning

mazmuni
,
zamonaviy

shakl

va

metodlarini

o‘ylab

topadi
.

O‘qituvchi

o‘quv
-
pedagogik

faoliyatining

o‘ziga

xosligi

uning

ilmiy
-
tadqiqot

ishlarida

faol

ishtirok

etishidir
.

Oliy

maktab

o‘qituvchisining

pedagogik

faoliyati

tavsifida

olimlar
,
odatda
,
N
.
V
.
Kuzmina

va

Z
.
F
.
Esarova

tadqiqotlariga

tayanadilar
.
Ular

quyidagi

komponentlarni

farqlaydilar
:


konstruktivlik
;


tashkilotchilik
;


ilmiy

bilish
;


kommunikativlik
.

Konstruktivlik

komponenti

ilmiy
-
tadqiqot
,
o‘quv
-
tarbiya

ishlarida

loyihalash

yoki

o‘z

konstruksiyalash

malakalarida

ko‘rinadi
.

Loyihalash

malakasi



bu

ilmiy

izlanishni

yoki

o‘quv
-
tarbiya

jarayonini

modellashtirishning

intellektual

malakalaridir
.
o‘qituvchining

loyihalash

malakasi

Z
.
F
.
Esarova

tomonidan

tadqiq

etilgan
.

Oliy

maktab

o‘qituvchisi

faoliyatini

tavsiflash

va

baholash

uchun

quyidagi

sathlardan

foydalaniladi
:


reproduktiv
.
Bunda

o‘qituvchi

faqat

o‘zining

axborotlarini

loyihalashtiradi
,
lekin

auditoriyadagi

talabalarning

saviyalarini

hisobga

olmaydi
;


moslashuvchan
.
Bu

sathda

o‘qituvchi

o‘quv

axborotlarini

auditoriyadagi

talabalarning

saviyalariga

mos

qilib

modellashtiradi
;


lokal
-
modellashtirish
.
Bu

sathda

o‘qituvchi

axborotlarni

bayon

qilibgina

qolmaydi
,
balki

ayrim

masalalar

bo‘yicha

bilim
,
malaka

va

ko‘nikmalar

tizimini

modellashtira

olishi

lozim
;


tizimli
-
modellashtirilgan

bilim
.
Bu

sathda

konkret

fanni

o‘zlashtirish

uchun

zarur

bo‘lgan

o‘z

faoliyati

va

talabalar

faoliyati

tizimini

modellashtiradi
;


tizimli
-
modellashtirilgan

faoliyat
.
Bu

sathda

o‘qituvchi

talabalar

bilan

birga

barcha

o‘quv
-
tarbiya

ishlari

tizimini

modellashtira

oladi
.

Tashkilotchilik

faoliyati
.
Bunday

faoliyat

ilmiy

izlanish

va

o‘quv
-
tarbiya

jarayonini

aniq

rejalashtirish

va

tashkil

etish

malakasida

ko‘rinadi
.
Bu

o‘qituvchi
,
talaba

va

boshqa

olimlarning

o‘zaro

aloqador

faoliyatidir
.

Tashkilotchilik

faoliyati

o‘zini
,
o‘zining

vaqtini
;
talabalarning

individual
,
guruh
,
kollektiv

ishini
;
birgalikdagi

tadqiqotlarini

amalga

oshirish

uchun

kadrlarni

tanlab

olish

va

ularning

vazifalarini

belgilab

berishni

tashkil

etish

malakasida

namoyon

bo‘ladi
.

Tashkilotchilik

faoliyatining

asosiy

vazifasi

shu

faoliyat

ishtirokchilarining

xatti
-
harakatlarini

integratsiyalashdir
.

Ilmiy
-
bilish

faoliyati
.
Bu

faoliyat

atrof
-
olamni

va

o‘zini

chuqur

va

har

tomonlama

bilish

malakasida

ko‘rinadi
.

o‘qituvchi

o‘z

tadqiqotlari
,
talabalar

va

aspirantlarning

ilmiy

faoliyati

jarayoni

va

natijalarini

tahlil

qiladi
.

Kommunikativlik

faoliyati
.
Bu

faoliyat

safdoshlari

va

talabalar

bilan

maqbul

o‘zaro

aloqalarni

belgilash

malakasini

ko‘zda

tutadi
.

Kommunikativlik

faoliyati

asosida

o‘qituvchining

o‘z
-
o‘zini

boshqarish

qobiliyati

yotadi
.

Tadqiqotchilar

pedagogik

vazifani

pedagogik

jarayonning

asosiy

birligini

namoyon

etadigan

o‘ziga

xos

tizim

sifatida

izohlaydilar
.

V
.
A
.
Slastenin

pedagogik

vazifa

deganda
,
bilish
,
voqelikni

yangilash

(
o‘zgartirish
)
maqsad
i

bo‘lgan

o‘ylangan

pedagogik

vaziyatni

tushunadi
.

o‘qituvchining

maqsadga

yo‘nalgan

faoliyatida

pedagogik

vazifaning
:
strategik
,
taktik

va

operativ

kabi

uch

katta

guruhi

farqlanadi
.

Strategik

vazifa
.

Bu

o‘ziga

xos

ulkan

vazifa
.
Strategik

vazifalar

ta’limning

umumiy

maqsadlaridan

kelib

chiqadi
.
U

jamiyat

rivojlanishining

ob’ektiv

ehtiyojlarini

aks

ettiradi
.
Bu

vazifalar

pedagogik

faoliyatning

dastlabki

maqsadi

va

yakuniy

natijalarini

aniqlab

beradi
.

Joriy

pedagogik

jarayonda

strategik

vazifalar

taktik

vazifalarga

aylanadi
.

Taktik

vazifalar

ta’limning

yakuniy

natijalarini

ta’minlashga

yo‘nalganligini

saqlab

qolgan

holda

strategik

vazifalarning

u

yoki

bu

bos
-

qichida

hal

qilinadigan

vazifalardir
.

Operativ

vazifalar

pedagog

amaliy

faoliyatida

joriy

va

birinchi

navbatda

hal

qiladigan

vazifalardir
.

Oliy

maktab

o‘qituvchisining

kasbiy

faoliyat

tahlili

shuni

ko‘rsatadiki
,
bu

kasb

o‘ta

murakkab

hamda

o‘ta

ijodiy

kasbdir
.


Innovatsion faoliyatining nazariy omillari

Innovatsiya

(inglizcha innovation)
-

yangilik kiritish,
yangilikdir.

A.I. Prigojin
innovatsiya

deganda
muayyan ijtimoiy birlikka
-

tashkilot, aholi, jamiyat, guruhga yangi, nisbatan turg’un unsurlarni
kiritib boruvchi maqsadga muvofiq o’zgarishlarni tushunadi. Bu
in
novator faoliyatidir.

Tadqiqotchilar (A.I. Prigojin, B.V. Sazonov, V.S. Tolstoy,
A.G.Kruglikov, A.S.Axiezer, N.P.Stepanov va boshqalar) innovatsion
jarayonlar tarkibiy qismlarini o’rganishning ikki yondashuvini
ajratadilar:
yangilikning individual mikrosat
hi va alohida
-
alohida
kiritilgan yangiliklarni o’zaro ta’siri mikrosathi.

Birinchi yondashuvda

hayotga joriy etilgan qandaydir yangi
g’oya yoritiladi.

Ikkinchi yondashuvda

alohida
-
alohida kiritilgan
yangiliklarning o’zaro ta’siri, ularning birligi, raqob
ati va oqibat
natijada birining o’rnini ikkinchisi egallashdir.

Olimlar innovatsion jarayon mikrotuzilmasini tahlil qilishda
hayotning davriyligi kontseptsiyasini farqlaydilar.

Bu kontseptsiya yangilik kiritishga nisbatan o’lchanadigan
jarayon ekanligida
n kelib chiqadi.

Pedagogikaga oid adabiyotlarda innovatsiya jarayoni sxemasi
beriladi. U quyidagi bosqichlarni qamrab oladi:


1. .Yangi g’oya tug’ilishi yoki yangilik kontseptsiyasini paydo
qilish bosqichi, u kashfiyot bosqichi deb ham yuritiladi.

2.Ixtiro qilish, ya’ni yangilik yaratish bosqichi.

3. Yaratilgan yangilikni amalda qo’llay bilish bosqichi.

4. Yangilikni yoyish, uni keng tadbiq etish bosqichi.

5.Muayyan sohada yangilikning hukmronlik qilish bosqichi. Bu
bosqichda yangilik o’
zining yangiligini yo’qotadi, uning samara
beradigan muqobili paydo bo’ladi.

Yangi muqobillik asosida, almashtirish orqali yangilikning qo’llanish
doirasini qisqartirish bosqichi.

V.A.Slastenin yangilik kiritishni maqsadga muvofiq yo’naltirilgan
yangilik
yaratish, keng yoyish va foydalanish jarayoni majmui,
uning maqsadi insonlarning ehtiyoji va intilishlarini yangi vositalar
bilan qondirish deb biladi.

Yangilik kiritishning tizimli kontseptsiyasi mualliflari
(A.I.Prigojin, B.V.Sazonov, V.S. Tolstoy) inno
vatsion jarayonlarning
ikki muhim shaklini farqlaydilar.

Birinchi shaklga

yangilik kiritishni oddiy ishlab chiqish
kiritiladi. Bu ilk bor mahsulot o’zlashtirgan tashkilotlarga taalluqlidir.

Ikkinchi shaklga

yangilikni keng ko’lamda ishlab chiqish
taalluq
lidir.

Yangilik kiritish ham ichki mantiq, ham vaqtga nisbatan
qonuniy rivojlangan va uning atrof
-
muhitga o’zaro ta’sirini
ifodalaydigan dinamik tizimdir.

Pedagogik innovatsiyada "yangi" tushunchasi markaziy o’rin
tutadi. SHuningdek, pedagogik fanda xususiy, shartli, mahalliy va
sub’ektiv yangilikka qiziqish uyg’otadi.

Xususiy yangilik

V.A. Slasteninning aniqlashicha, joriy
zamonaviylashtirishda muayyan tiz
im mahsuloti unsurlaridan birini
yangilashni ko’zda tutadi.

Murakkab va progressiv yangilanishga olib keluvchi ma’lum
unsurlarning yig’indisi
shartli yangilik

hisoblanadi.

Mahalliy yangilik

konkret ob’ektda yangilikning foydalanishi
bilan belgilanadi.

Su
b’ektiv yangilik

ma’lum ob’ekt uchun ob’ektning o’zi
yangi bo’lishi bilan belgilanadi.

Ilmiy yo’nalishlarda yangilik va innovatsiya tushunchalari farqlanadi.
Yangilik
-

bu vositadir: yangi metod, metodika, texnologiya va boshqalar.

V.I. Zagvyazinskiy
yang
i

tushunchasiga ta’rif berib,
pedagogikadagi
yangi

bu faqatgina g’oya emas, balki hali
foydalanilmagan yondashuvlar, metodlar, texnologiyalardir, lekin bu
pedagogik jarayonning unsurlari majmuan yoki alohida olingan
unsurlari bo’lib, o’zgarib turuvchi shar
oitda va vaziyatda ta’lim va
tarbiya vazifalarini samarali hal etishning ilg’or boshlanmalarini
o’zida aks ettiradi.

R.N.Yusufbekova
pedagogik yangilikka

o’qitish va tarbiya
berishda avval ma’lum bo’lmagan va avval qayd qilinmagan holat,
natija, rivojlanib

boruvchi nazariya va amaliyotga eltuvchi pedagogik
voqelikning o’zgarib turishi mumkin bo’lgan mazmuni sifatida
qaraydi.

Pedagogik innovatsiyada R.N.Yusufbekova
innovatsion
jarayon tuzulmasining uch blokini farqlaydi:

Birinchi

blok

-

pedagogikadagi

yangi
ni

ajratish

bloki
.
Bunga

pedagogikadagi

yangi
,
pedagogik

yangilikning

tasnifi
,
yangini

yaratish

shart
-
sharoiti
,
yangilikning

me

yorlari
,
yangining

uni

o

zlashtirish

va

foydalanishga

tayyorligi
,
an

ana

va

novatorlik
,
pedagogikadagi

yangini

yaratish

bosqichlari

kiradi
.

Ikkinchi

blok

-

yangini

idrok

qilish
,
o

zlashtirish

va

baholash

bloki
:
pedagogik

hamjamiyatlar
,
yangini

baholash

va

uni

o

zlashtirish

jarayonlarining

rang
-
barangligi
,
pedagogikadagi

konservatorlik

va

novatorlik
,
innovatsiya

muhiti
,
pedagogik

jamiyatlarning

yangini

idrok

etish

va

baholashga

tayyorligi
.

Uchinchi

blok

-

yangidan

foydalanish

va

uni

joriy

etish

bloki
,
ya

ni

yangini

tadbiq

etish
,
foydalanish

va

keng

joriy

etish

qonuniyatlari

va

turlaridir
.
M
.
M
.
Potashnikning

innovatsiya

jarayonlari

talqinlari

kishi

e

tiborini

o

ziga

tortadi
.
U

innovatsiya

jarayonining

quyidagi

tuzilmasini

beradi
:

faoliyat

tuzilmasi

-

motiv

-

maqsad

-

vazifa

-

mazmun

-

shakl

-

metodlar

-

metodika

komponentlari

yig

indisi
;

sub

ektiv

tuzilma
-
innovatsion

faoliyat

sub

ektlarining

xalqaro
,
mintaqaviy
,
tuman
,
shahar

va

boshqa

sathlari
;

sathiy

tuzilma
-
innovatsion

faoliyat

sub

ektlarining

xalqaro
,
mintaqaviy
,
tuman
,
shahar

va

boshqa

sathlari
;

mazmun

tuzilmasi

-

o

quv
-
tarbiyaviy

ishlar
,
boshqaruv

(
va

b
.)
da

yangilikning

paydo

bo

lishi
,
ishlab

chiqilishi

va

o

zlashtirilishi
;

bosqichlilikka

asoslangan

hayot

davriylik

tuzilmasi



yangilikning

paydo

bo

lishi

-

ildam

o

sish

-

yetuklik



o

zlash

tirish

-

diffuziya

(
singib

ketish
,
tarqalish
)


boyish

(
to

yinish
)


qoloqlik

-

inqiroz



irradiatsiya
(
aldanish
)


zamo

naviylashtirish
;

boshqaruv

tuzilmasi

-

boshqaruv

harakatlarining

4
ta

turining

o

zaro

aloqasi
:
rejalashtirish

-

tashkil

etish

-

rahbarlik

qilish

-

nazorat

qilish
;

tashkiliy

tuzilma

-

diagnostik
,
oldindan

ko

ra

bilish
,
sof

tashkiliy
,
amaliy
,
umumlashtiruvchi
,
tatbiq

etuvchi
.

Innovatsiya

jarayoni

tarkibiy

tuzilmalar

va

qonuniyatlarni

qamrab

olgan

tizimdan

iboratdir
.

Pedagogikaga

oid

adabiyotlarda

innovatsion

jarayoni

kechishining

4
ta

asosiy

qonuniyati

farqlanadi
:

pedagogik

innovatsiya

muhitining

ayovsiz

bemaromlik

qonuni
;

nihoyat

amalga

oshish

qonuni
;

qoliplashtirish

(
stereotiplashtirish
)
qonuni
;

pedagogik

innovatsiyaning

davriy

takrorlanishi

va

qaytishi

qonuni
;

Ayovsiz

bemaromlik

qonuni
da

pedagogik

jarayon

va

hodisalar

to

g

risidagi

yaxlit

tasavvurlar

buziladi
,
pedagogik

ong

bo

linadi
,
pedagogik

yangilik

baholanadi

va

u

yangilikning

ahamiyati

va

qimmatini

keng

yoyadi
.

Nihoyat

amalga

oshish

qonuni

yangilikning

hayotiyligi

bo

lib
,
u

erta

yo

kech
,
stixiyali

yoki

ongli

ravishda

amalga

oshadi
.

Qoliplashtirish

(
stereotiplashtirish
)
qonuni

shundan

iboratki
,
unda

pedagogik

innovatsiya

fikrlashni

bir

qolipga

tushirish

va

amaliy

harakatga

o

tish

tendentsiyasiga

ega

bo

ladi
.
Bunday

holatda

pedagogik

qolip

(
stereotip
)
qoloqlikka
,
boshqa

yangiliklarning

amalga

oshish

yo

liga

to

siq

bo

lishga

majbur

bo

ladi
.

Pedagogik

innovatsiyaning

davriy

takrorlanishi

va

qaytishi

qonuni
ning

mohiyati

shundaki
,
unda

yangilik

yangi

sharoitlarda

qayta

tiklanadi
.

Pedagogik

innovatsiya

tadqiqotchilari

innovatsiya

jarayonining

ikki

tipini

farqlaydilar
:

Innovatsiyaning

birinchi

tipi

stixiyali

o

tadi
,
ya

ni

innovatsion

jarayonda

unga

bo

lgan

ehtiyoj

hisobga

olinmaydi
,
uni

amalga

oshirishning

barcha

shart

sharoitlari

tizimi
,
usullari

va

yo

llariga

ongli

munosabat

bo

lmaydi
.

Innovatsiyaning

ikkinchi

tipi

ongli
,
maqsadga

muvofiq
,
ilmiy

asoslangan

faoliyat

mahsulidir
.

Oliy

maktabdagi

innovatsion

jarayonlar

V
.
A
.
Slastenin
,
M
.
M
.
Levina
,
M
.
Ya
.
Vilenskiy

va

boshqalar

tomonidan

tadqiq

qilingan
.

Oliy

maktab

innovatsion

jarayonlari

negizida

quyidagi

yondashuvlarni

belgilash

mumkin
:

madaniyatshunoslik

jihatidan

(
insonni

bilishning

ustuvor

rivojlanishi
)
yondashuv
;

shaxsiy

faoliyat

jihatidan

(
ta

limdagi

yangi

texnologiyalar
)
yondashuv
;

ko

p

sub

ektli

(
dialogik
)
yondashuv
,
kasbiy

tayyorgarlikni

insonparvarlashtirish
;

individual

-

ijodiy

(
o

qituvchi

va

talabalarning

o

zaro

munosabatlari
)
yondashuv
.

Oliy

maktabda

innovatsion

faoliyatning

sub

ekti

o

qituvchi
,
uning

shaxsiy

imkoniyati

hisoblanadi
.
Bunda

o

qituvchi

shaxsining

ijtimoiy
-
madaniy
,
intellektual

va

axloqiy

imkoniyatlari

yuksak

ahamiyatga

molik

bo

ladi
.

S
.
M
.
Godninning

ishlarida

talabaning

shaxsiy

xislatlari

pedagogik

jarayonning

sub

ekti

sifatida

yoritiladi
.

Unga

quyidagilarni

kiritadi
:
o

qitishning

hozirgi

va

kelgusi

bosqichlari

uchun

qabul

qilingan

o

quv

-

tarbiya

jarayonining

maqsadi
,
vazifasi

va

ko

rsatmalarini

anglay

bilish
;
intellektual

mehnatning

yangi

tadbirlarini

egallash
;
maqsadga

muvofiq

kasbiy

o

z
-
o

zini

tarbiyalash

va

mustaqil

tahsil

olish
,
qiyinchiliklarni

a

lo

darajada

yenga

bilish
,
o

sish

va

mustahkam

o

rin

egallashning

kengayayotgan

intellektual

va

kasbiy

imkoniyatlari
,
istiqbollari

bilan

qoniqish
,
o

zining

sotsial

roli

funktsiyasini

bajarishida

faol

munosabatda

bo

lish

va

hokazo
.

Innovatsion

pedagogik

jarayonning

muhim

unsurlari

shaxsning

o

z
-
o

zini

boshqarishi

va

o

zini
-

o

zi

safarbar

qila

olishi

hisoblanadi
.

Uning

eng

muhim

yo

nalishlaridan

biri

talabalarning

bilish

faoliyatini

rivojlantirish
.

Bunday

yo

nalish

talabalarning

o

quv

ishlarini

faollashtirish
,
ularning

kasbiy

ixtisoslashishini

aniqlab

olish

faolligini

o

z

ichiga

oladi
.

Tayanch

yo

nalishlar

-

ta

lim
,
fan

va

ishlab

chiqarishning

integratsiyalashuvi
,
ularning

o

zaro

aloqalarida

yangi

tamoyillarga

o

tish
.

SHunday

qilib
,
innovatsion

faoliyat

omillari

nazariyasi

tahlili

uning

eng

muhim

yo

nalishi

gumanistik

aksiologiya

ekan

degan

xulosaga

olib

keladi
.

Innovatsion

faoliyatga

aksiologik

yondashuv

insonning

o

zini

yangilik

yaratish

jarayoniga

baxshida

qilishi
,
uning

tomonidan

yaratilgan

pedagogik

qadriyatlar

jamini

anglatadi
.

Aksiologiya

insonga

oliy

qadriyat

va

ijtimoiy

taraqqiyotning

birdan
-
bir

maqsadi

sifatida

qaraydi
.



3.2. O’qituvchining innovatsion faoliyati tuzilmasi

O’qituvchining
innovatsion faoliyatiga yaratuvchilik jarayoni va
ijodiy faoliyat natijasi sifatida qaraladi.

V
.
A
.
Slastenin

o

qituvchining

innovatsion

faoliyatini

tuzishda

unga

akmeologik

jihatdan

yondashadi
.

Akmeologiya

(akme)
-

yunoncha

oliy

nuqta
,
o

tkir
,
gullagan
,
yetuk
,
eng

yaxshi

davr

degan

ma

nolarni

bildiradi
.

B
.
G
.
Anan

ev
,
N
.
V
.
Kuz

mina
,
A
.
A
.
Derkach

va

boshqalar

kasbiy

faoliyatning

samarasini

oshirish

bilan

yo

g

rilgan

inson

hayotining

eng

ijodiy

davrlari
,
yetuklik

bosqichlari

to

g

risida

fikr

yuritadilar
.
Ular

yetuk

insonlarning

professionalizmi
,
shaxs

rivojlanishining

gullagan

davridagi

psixik

qonuniyatlari
,
professionalizmga

yetishdagi

balandliklardan

o

ta

olish

masalalari

bilan

shug

ullanganlar
.

V
.
A
.
Slastenin

akmeologiyaning

yuksak

professionalizmga
,
mutaxassisning

uzoq

ijodiy

umr

ko

rishiga

olib

keladigan

sub

ektiv

va

ob

ektiv

omillarini

asoslab

berdi
.
Ob

ektiv

omillarga

olingan

ta

limning

sifatini
,
sub

ektiv

omillari

esa

insonning

iste

dodi

va

qobiliyatini
,
ishlab

chiqarish

vazifalarini

samarali

hal

qila

olishidagi

mas

uliyati
,
mutaxassislarga

yondashuvini

kiritadi
.

Yuksak

professionalizmga

erishishning

omillari

sifatida

quyidagilar

ko

rsatiladi
:

iste

dod

nishonalari
;

uquvlilik
;

qobiliyat
;

iste

dod
;

oila

tarbiyasi

sharoiti
;

o

quv

yurti
;

o

z

xatti
-
harakati
.

Akmeologiya

ilmiy

nuqtai

nazardan

professionalizm

va

ijod

munosabatida

olib

qaraladi
.
Bunda

quyidagi

kategoriyalar

farqlanadi
:

ijodiy

individuallik
;

o

zining

o

sish

va

takomillashish

jarayoni
;

o

z

imkoniyatlarini

amalga

oshirish

sifatidagi

kreativ

tajribasi
.

O

qituvchining

ijodiy

individualligi

quyidagilardan

iborat
:

intellektual

-

ijodiy

tashabbus
;

bilimlar

kengligi

va

chuqurligi

intellektual

qobiliya

ti
;

ziddiyatlarga

nisbatan

xushyorlik
,
ijodga

tanqidiy

yondashuv
,
vujudan

yaratuvchilikka

kurashchanlik

qobiliyati
;

axborotlarga

tashnalik
,
muammolardagi

g

ayri

odatiylikka

va

yangilikka

bo

lgan

his
-
tuyg

u
,
professionalizm
,
bilishga

bo

lgan

chanqoqlik

(
N
.
V
.
Vishnekova
).

V
.
A
.
Slastenin

ijodiy

individualizmni

ro

yobga

chiqarishning

asosiy

vazifalarini

quyidagicha

belgilaydi
:

ijtimoiy

mohiyat

kasb

etgan

madaniyatni

boyitish
;


pedagogik

jarayon

va

shaxs

bilimlarini

yangilab

turish
;

samarali

va

ahamiyatli

me

yorlarni

belgilaydigan

yangi

texnologiyalarni

topish
;

shaxsning

o

z

taqdirini

o

zi

belgilash

va

o

zini

o

zi

namoyon

qila

olishi

asosida

o

z

rivojlanishini

ta

minlash
;

SHu

tariqa

o

qituvchining

ijodiy

individualligini

shakllantirish

shaxs

rivojlanishi

va

yangilanishining

dinamik

innovatsion

jarayoni

sifatida

tushuniladi
.

Ijodiy

individuallikni

xarakterlaydigan

samarali

o

z
-
o

zini

anglash

quyidagilarni

qamrab

oladi
:
o

zini

boshqalarga

qiyos

qilish

asosida

o

z

shaxsining

betakror

ekanligini

anglay

olishi
;
o

zi

to

g

risidagi

kreativ

ko

rinishlar

va

tasavvurlari

to

plami
;
individual

kreativ

o

ziga

xosliklarning

bir

butunligi

va

uyg

unligi

,
ichki

birligi
;
shaxsning

o

z

rivojlanishidagi

dinamiklik

va

doimiylik

jarayoni

va

uning

ijodkor

sifatida

shakllanishi
;
shaxs

o

zini

namoyon

qila

olishi

va

o

zining

muayyan

ishlarni

amalga

oshirishga

hozir

turganligi
;
ijodkor

sifatida

o

zini

baxshida

qila

olishi

va

shaxsiy

hamda

ijtimoiy

vaziyatlarda

o

zining

o

rnini

anglay

olishi

(
V
.
A
.
Slastenin
).

Innovatsion

faoliyat

tuzilmasi

tahlilida

akmeologik

yondashuv

o

qituvchining

kasbiy

mahorati

cho

qqilariga

erishuvida

uning

shaxsi

rivojlanish

qonuniyatlarini

ochish

imkonini

beradi
.

O

qituvchi

innovatsion

faoliyatining

eng

muhim

tavsifi

kreativlikdir
.

Kreativlik

termini

angliya
-
amerika

psixologiyasida

60
-
yillarda

paydo

bo

ldi
.
U

individning

yangi

tushuncha

yaratishi

va

yangi

ko

nikmalar

hosil

qilish

qobiliyati
,
xislatini

bildiradi
.

J
.
Gilford

kreativlikni

tavsiflaydigan

qator

individual

qobiliyatlarni

ko

rsatadi
:

fikrining

ravonligi
;

fikrni

maqsadga

muvofiq

yo

llay

olishi
;

o

ziga

xoslik

(
originallik
);

qiziquvchanlik
;

farazlar

yaratish

qobiliyati
;

xayol

qila

olish
,
fantastlik

(
fantaziya
.)

O

qituvchi

faoliyatidagi

kreativlikning

bir

necha

bosqichlarini

belgilash

mumkin
:

Birinchi

bosqichda

tayyor

metodik

tavsiyanomalar

tuzukkina

ko

chiriladi
;

ikkinchi

bosqichda

mavjud

tizimga

ayrim

moslamalar

(
modifikatsiyalar
),
metodik

usullar

kiritiladi
;
uchinchi

bosqichda

g

oyani

amalga

oshirish

mazmuni
,
metodlari
,
shakli

to

la

ishlab

chiqiladi
;

to

rtinchi

bosqichda

o

qitish

va

tarbiyalashning

o

z

betakror

kontseptsiyasi

va

metodikasi

yaratiladi
.

O

qituvchining

innovatsiya

faoliyati

tuzilmasidagi

eng

muhim

komponent

bu

refleksiyadir
.

Refleksiya

o

qituvchining

o

z

ongi

va

faoliyatini

belgilash

va

tahlil

qila

olish

deb

qaraladi

(
o

z

fikri

va

harakatlariga

tashqaridan

nazar
.
V
.
A
.
Slastenin
).

Pedagogikaga

oid

adabiyotlarda

reflektiv

jarayonlarni

izohlashning

ikki

an

anasi

mavjudligi

aytiladi
:

ob

ektlar

mohiyatini

izohlashga

va

ularni

konstruktsiyalashga

olib

keladigan

ongning

reflektiv

tahlili
;

shaxslararo

muloqot

ma

nosini

tushunish

refleksiyasi
;

Bu

bilan

bog

liq

ravishda

pedagog

olimlar

quyidagi

reflektiv

jarayonlarni

farqlaydilar
:

o’z
-
o’zini va boshqalarni tushunish;

o’z
-
o’ziga va boshqalarga baho berish;

o’z
-
o’zini va boshqalarni izohli tahlil qilish.

Refleksiya (lotincha Reflxio
-

ortga qaytish ) sub’ektning o’z (ichki)
psixik tuyg’u va holatlarini bilish jarayoni sifatida qaraladi.

Falsafa va pedagogikaga oid adabiyotlarda refleksiya shaxsning
o’z ongidagi o’zgarishlarni fikrlash jarayoni deb
yoziladi.

Psixologik lug’atda shunday izoh beriladi: "Refleksiya
-

faqat
sub’ektning o’z
-
o’zini bilishi va tushunishi emas, balki boshqalar
uning shaxsiy xislatlari, his qilish tuyg’usi va bilish (kognitiv)
tasavvurlarini bilish hamda tushunishini aniqlab
olishini ham
anglatadi.

3. O’qituvchining innovatsion faoliyatini shakllantirish
shartlari.


Innovatsionlik

pedagogik jarayonni ifodalab, nafaqat uning
didaktik qurilmasiga, balki o’qituvchining ijtimoiy mohiyatli natijalari
va ruhiy qiyofasiga ham taalluqlidir.

Innovatsionlik
ochiqlikni, boshqalar fikrining tan olinishini
bildiradi.

o’qituvchining innovatsion
faoliyati turli xildagi qarashlarning
to’qnashuvi va o’zaro boyitilishi dinamikasida amalga oshishini
ko’zda tutadi.

O’qituvchining innovatsion faoliyatini samarali amalga oshirish
bir qator shart
-
sharoitlarga bog’liq. Unga o’qituvchining tayinli
muloqoti
aks fikrlarga nisbatan beg’araz munosabat, turli holatlarda
ratsional vaziyatning tan olinishini uqtirishga tayyorligi kiradi. Buning
natijasida o’qituvchi o’z bilim va ilmiy faoliyatini ta’minlaydigan
keng qamrovli mavzu (motiv)ga ega bo’ladi.

O’qituvchi
faoliyatida o’z
-
o’zini faollashtirish, o’z ijodkorligi,
o’z
-
o’zini bilishi va yaratuvchiligi mavzu (motiv)lar muhim ahamiyat
kasb etadi. Bu esa o’qituvchi shaxsining kreativligini shakllantirish
imkoniyatini beradi.

Yangilik kiritishning muhim sharti
muloq
otning yangi vaziyatini

tug’dirishdir.

Muloqotning yangi vaziyati

-

bu o’qituvchining o’z mustaqillik
mavqeini, dunyoga, pedagogik fan, o’ziga bo’lgan yangi munosabatni
yarata olish qobiliyatidir. O’qituvchi o’z nuqtai nazarlariga o’ralashib
qolmaydi, u pe
dagogik tajribalarning boy shakllari orqali ochilib,
mukammallashib boradi. Bunday vaziyatlarda o’qituvchining fikrlash
usullari, aqliy madaniyati o’zgarib boradi, hissiy tuyg’ulari
rivojlanadi.

Keyingi sharti
-

bu o’qituvchining
madaniyat va muloqotga
sha
yligi.



O’qituvchining innovatsion faoliyati voqelikni o’zgartirishga, uning
muammolari va usullarini yechishni aniqlashga qaratilgandir.

O’qituvchi va talaba o’rtasidagi muloqot namunasining
o’zgarishi

innovatsion faoliyat shartlaridan biridir.

Yangi

munosabatlar an’analarda bo’lganidek, qistovlar, hukmga
bo’ysunish kabi unsurlardan holi bo’lishi lozim. Ular tenglarning
hamkorligi, o’zaro boshqarilishi, o’zaro yordam shaklida qurilgan
bo’lishi darkor. Ular munosabatlaridagi eng muhim xususiyati bu
o’q
ituvchi va talabaning ijoddagi hamkorligidir.

Innovatsion faoliyat quyidagi asosiy funktsiyalar bilan
izohlanadi:

kasbiy faoliyatning ongli tahlili;

me’yorlarga nisbatan tanqidiy yondashuv;

kasbiy yangiliklarga nisbatan shaylik;

dunyoga ijodiy
yaratuvchilik munosabatida bo’lish;

o’z imkoniyatlarini ro’yobga chiqarish, o’z turmush tarzi va
intilishlarini kasbiy faoliyatida mujassam qilish.

Demak, o’qituvchi yangi pedagogik texnologiyalar, nazariyalar,
kontseptsiyalarning muallifi, ishlab chiqaruv
chisi, tadqiqotchisi,
foydalanuvchisi va targ’ibotchisi sifatida namoyon bo’ladi.

Hozirgi jamiyat, madaniyat va ta’lim taraqqiyoti sharoitida
o’qituvchi innovatsiya faoliyatiga bo’lgan zaruriyat quyidagilar bilan
o’lchanadi:

ijtimoiy
-
iqtisodiy yangilanish
ta’lim tizimi, metodologiya va
o’quv jarayoni texnologiyasining tubdan yangilashni talab qiladi.
Bunday sharoitda o’qituvchining innovatsiya faoliyati pedagogik
yangiliklarni yaratish, o’zlashtirish va foydalanishdan iborat bo’ladi;

ta’lim mazmunini insonp
arvarlashtirish doimo o’qitishning yangi
tashkiliy shakllarini, texnologiyalarini qidirishni taqozo qiladi;

pedagogik yangilikni o’zlashtirish va uni tatbiq etishga nisbatan
o’qituvchining munosabati xarakteri o’zgarishi.

O’qituvchining innovatsion
faoliyati tahlili yangilik kiritishning
samaradorligini belgilovchi muayyan me’yorlardan foydalanishni
talab qiladi. Bunday me’yorlarga
-

yangilik, maqbullik
(optimal’nost’), yuqori natijalilik, ommaviy tajribalarda innovatsiyani
ijodiy qo’llash imkoniyatl
ari kiradi

Yangilik
pedagogik yangilik me’yori sifatida o’zida taklif qilinadigan
yangini, yangilik darajasi mohiyatini aks ettiradi. Pedagog olimlar
yangilikning qo’llanish mashhurligi darajasi va sohasiga ko’ra
farqlanadigan mutlaq, chegaralangan mutlaq,

shartli, sub’ektiv
darajalarini farqlaydilar.

Maqbullik me’yori

o’qituvchi va talabaning natijaga erishish uchun
sarflangan kuch va vositalarini bildiradi.

Natijalilik
o’qituvchi faoliyatidagi muayyan muhim ijobiy natijalarni
bildiradi.

Pedagogik yangilik

o’z mohiyatiga ko’ra ommaviy tajribalar mulki
bo’lib qolishi lozim. Pedagogika yangilikni dastlab ayrim
o’qituvchilarning faoliyatiga olib kiriladi. Keyingi bosqichda
-

sinalgandan va ob’ektiv baho olgandan so’ng pedagogik yangilik
ommaviy tatbiq etishga
tavsiya etiladi.
.

O’qituvchining innovatsion faoliyati o’z ichiga yangilikni tahlil qilish va
unga baho berish, kelgusidagi harakatlarning maqsadi va
kontseptsiyasini shakllantirish, ushbu rejani amalga oshirish va tahrir
qilish, samaradorlikka baho berish
ni qamrab oladi.


Innovatsion faoliyatning samaradorligi pedagog shaxsiyati
bilan belgilanadi.


V.A.Slastenin tadqiqotlarida o’qituvchining innovatsion
faoliyatga bo’lgan qobiliyatlarining asosiy xislatlari belgilab berilgan.
Unga quyidagi xislatlar
taalluqli:


shaxsning ijodiy
-
motivatsion yo’nalganligi. Bu
-

qiziquvchanlik, ijodiy qiziqish; ijodiy yutuqlarga intil ish;
peshqadamlikka intilish; o’z kamolotiga intilish va boshqalar;


kreativlik. Bu


hayolot (fantastlik), faraz; qoliplardan holi
bo’lish, tavakkal qilish, tanqidiy fikrlash, baho bera olish qobiliyati,
o’zicha mushohada yuritish, refleksiya;


kasbiy faoliyatni baholash. Bu
-

ijodiy faoliyat
metodologiyasini egallash qobiliyati; pedagogik tadqi qot metodlarini
egallash qobiliyati; mu
alliflik kontseptsiyasi faoliyat texnologiyasini
yaratish qobiliyati, ziddiyatni ijodiy bartaraf qilish qobiliyati; ijodiy
faoliyatda hamkorlik va o’zaro yordam berish qobiliyati va
boshqalar;


o’qituvchining individual qobiliyati. Bu
-

ijodiy faoliyat
sur
’ati; shaxsning ijodiy faoliyatdagi ish qobiliyati; qat’iyatlik, o’ziga
ishonch; mas’uliyatlilik, halollik, haqiqatgo’ylik, o’zini tuta bilish va
boshqalar.


Innovatsion faoliyat tadqiqotlari o’qituvchining innovatsion
faoliyatga hozirligi me’yorlarini
belgilashga imkon berdi (V.A.
Slastenin):

innovatsion foliyatga bo’lgan zaruriyatni anglash;

ijodiy faoliyatga jalb qilinishiga shaylik;

shaxsiy maqsadlarni innovatsion faoliyat bilan moslashtirish;

ijodiy muvaffaqiyatsizliklarni yengishga shaylik;

innovat
sion faoliyatni ijro etish uchun texnologik shaylik darajasi;

innovatsion faoliyatning kasbiy mustaqillikka ta’siri;

kasbiy refleksiyaga bo’lgan qobiliyat.

Oliy maktabdagi innovatsiya jarayonlari xarakteri kiritilgan
yangiliklar xususiyatlari, o’qituvchila
rning kasbiy imkoniyatlari,
yangilik kiritish tashabbuskorlari va ishtirokchilarining innovatsion
faoliyatlari xususiyatlari bilan belgilanadi.

Innovatsion faoliyatda eng muhim masalalardan biri
-
o’qituvchi
shaxsidir.

O’qituvchi
-
novator sermahsul ijodiy s
haxs bo’lishi, kreativlikni, keng
qamrovli qiziqish va mashg’ullikni, ichki dunyosi boy, pedagogik
yangiliklarga o’ch bo’lishi lozim.

O’qituvchini innovatsion faoliyatga tayyorlash ikki yo’nalishda
amalga oshirilishi lozim:

yangilikni idrok qilishga innova
tsion shaylikni shakllantirish;

yangicha harakat qila olishga o’rgatish.

Innovatsion faoliyatni tashkil etishda talabalarning o’quv
-
bilish
faoliyati va uni boshqarish alohida ahamiyatga ega.

Innovatsiya jarayonlari, ularning funktsiyalari, rivojlanish
qonu
niyatlari, mexanizmlari va uni amalga oshirish texnologiyalari,
boshqarish tamoyillarining pedagogik asoslarini o’rganish oliy maktab
o’quv jarayonini zamonaviy pedagogika hamda psixologiya fanlari
yutuqlari asosida jahon standartlari darajasida tashkil et
ish imkonini
beradi.








FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1.

Karimov I.A. Barkamol avlod
-
Uzbekiston tarakkiyotining
poydevori.
-
T.: Uzbekiston, 1997 yil

2.

Azizxujaeva N.N. Ukituvchi tayyorlashning pedagogik
texnologiyasi. T.: 2000

3.

Bespalko V.P. Pedagogika i
progressivno’e texnologik
obucheniya
-
M., 1995

4.

Karimov I.A O’zbekiston buyuk kelajak sari

T:O’zbekiston
1998.

5.

Bespal’ko V,P.

Slagaemo’e v pedagogicheskoy texnologii v

sovremennoy burjuaznoy shkolo’//sov. Pedagogika 1991 № 9


st 123 124

6.

Sayidahmedov N.S O

q
ituvchining pedagogik tizimidagi
faoliyati //Xalq ta

limi , 1993 .№ 67

7.

Sayidahmedov N.S. Pedagogik texnologiya : tahlil ta’rif ,
mulohaza Ma’rifat 1998 y, 24 iyun

8.

Sayidahmedov N.S. Ta’lim harakatlantiruvchi kuch


Ma’rifat
, 1998 y 15 yanvar .

9.

Sayidahmedov N.S Didaktik jarayon nima ?


Ma’rifat 1999 y
.9 yanvar

10.

Sayidahmedov N.S Pedagogik texnologiya kontseptsiyasining
rivojlanish tarixi Ma’rifat 1999 y. 17 yanvar

11.

Sayidahmedov N.S . O’qituvchilar faoliyatining
texnologiyalanuvchanligi Ma’
rifat 1999y . 19 iyun.

12.

Sayidahmedov N.S. OchilovA. Yangi pedagogik texnologiya
mohiyati va zamonoviy lo
yih
asi


T, XTV, RTM 1999


55 b

13.

Farberman «Ilg’or pedagogik texnologiyalar» T 2000

14.

Farberman Oliy o’quv yurtida o’qitish metodlari T.2001y.

15.

N.Sayidahmedov. Pedagogikada yangicha yondashish
.

T 2002

16.

V.Bespal’ko Slagaemo’e v pedagogicheskoy texnologii
M.1986g.

17.

N.Sayidahmedov Yangi pedagogik texnologiya: mohiyati va
yechimi T.2000y.


Приложенные файлы

  • pdf 273038
    Размер файла: 246 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий